محمد احمدی اکبری دانشجو و پژوهشگر مهندسی عمران

آزمون مایع نافذ LPT یا PT

(Liquid Penetrant Testing) که به‌اختصار به آن LPT یا PT می‌گویند، یکی از روش‌های ساده و حساس در بررسی‌های غیر مخرب است. از تست مایع نافذ برای آشکارسازی عیوبی که به سطح قطعه راه دارند، از قبیل انواع ترک‌ها، شکاف‌ها و تاخوردگی‌ها در قطعات با هر شکل و اندازه استفاده می‌شود.

به‌طورکلی با استفاده از این روش عیوبی را می‌توان شناسایی نمود که مانند لوله‌های موئین عمل کرده و در اثر جاذبه موئینگی بتوانند مایع نافذ را جذب و در خود نگه‌دارند. تست مایع نافذ بدون هیچ محدودیتی برای بازرسی تمام مواد از قبیل فلزات آهنی و غیر آهنی، مواد سرامیکی، پلیمری و کامپوزیتی به‌کار می‌رود.

تست مایع نافذ اساساً یکی از قدیمی‌ترین روش‌هاست و به این صورت عمل می‌شده که قطعه مورد بررسی را در روغن مایع سبک با دمای حدود ۱۵۰ سانتی‌گراد برای مدت معینی (حدود ۱۰ تا ۳۰ دقیقه) به‌منظور نفوذ کامل روغن در شکاف‌های آن غوطه‌ور می‌کردند. پس از گذشت این مرحله قطعه را از روغن خارج ساخته و روغنی را که بر روی سطح باقی‌مانده بود برطرف و آن را خوب خشک می‌کردند. سپس سطح قطعه را با لایه‌نازکی از گچ می‌پوشاندند. این پوشش گچ پس از خشک شدن روغنی را که در ترک‌های قطعه نفوذ کرده بود جذب و مرطوب می‌شد و به‌این‌ترتیب محل ترک‌ها مشخص می‌گردید.

در این روش سطح قطعه با مایعی رنگی قابل‌مشاهده و یا فلورسنت پوشیده می‌شود. پس از مدتی این مایع در درون شکاف‌ها و حفره‌های سطحی قطعه نفوذ می‌کند. پس از آن مایع از سطح جسم زدوده می‌شود و ماده ظاهر کننده به روی سطح پاشیده می‌شود. اختلاف روشنایی مایع نافذ و ظاهر کننده باعث می‌شود که عیوب سطحی به‌راحتی مشاهده شوند.

آزمون مایع نافذ LPT یا PT

با گذشت زمان دست‌یابی به مایعات نافذ جدید، یعنی مواد شیمیایی با قابلیت نفوذ بیشتر همراه با مواد رنگی (معمولاً با رنگ قرمز تند) و یا موادی با خاصیت شب‌نمایی (فلورسنتی) منجر به نمایان شدن بهتر موقعیت عیب و آسانتر و سریع‌تر شدن فرآیند آزمایش گردید. به این جهت مایعات نافذ را معمولاً به دو دسته تقسیم می‌کنند:

  1. مایعاتی که تحت تأثیر نور سفید توانایی ایجاد کنتراست تیزی را دارند.
  2. مایعاتی که تحت تأثیر نور ماوراءبنفش در محل تاریک خاصیت شب‌نمایی داشته و به رنگ سبز متوسط تا سبز مایل به زرد نمایان می‌شوند.